Yaratıcı ve ilham veren isimleri XO Cape Arnna misafirleriyle bir araya getiren XO Talks, tatilin içinde düşünmeye, merak etmeye ve yeni karşılaşmalara alan açan samimi bir buluşma serisi. Sanat, edebiyat, spor ve çağdaş yaşamın farklı alanlarından konukları ağırlayacak seri, ilham veren sohbetleri deniz kıyısına taşıyacak.
XO Talks’un ilk konuğu Deniz Dülgeroğlu, “The Art of Doing Nothing” başlıklı konuşmasında modern hayatın dinlenmeyi neden bu kadar zorlaştırdığını mizahi ve kişisel bir dille ele aldı. Konuşmanın ardından gerçekleşen yoga seansı ise bu fikri bedensel bir deneyime dönüştürdü.
Önümüzdeki dönemde farklı disiplinlerden yeni isimlerle devam edecek XO Talks buluşmalarını kaydedilecek ve YouTube kanalımız üzerinden herkesin erişimine açılacak.
Aşağıda Deniz Dülgeroğlu’nun konuşmasının Türkçe metnini okuyabilirsiniz.
Hiçbir Şey Yapmama Sanatı
Herkese merhaba.
Bu salonda birden fazla kişinin olmasını çok ilginç buluyorum. Aklı başında biri neden sabah 09.30’da bir konuşma dinlemek istesin ki? Beş yıldızlı bir otelde? Fethiye’de?
Şaka yapıyorum. Geldiğiniz için teşekkür ederim.
Madem buraya beni dinlemeye geldiniz, bir süredir beni rahatsız eden bir şeyi sizinle paylaşmak istiyorum.
Erkekler…
Yanlış anlamayın. Çok iyi olabiliyorlar. Bazen. Ama bazen de bazı hikâyeler anlatıyorlar. Doğru mu söylüyorlar, anlattıklarına gerçekten inanmalı mısınız, hiçbir zaman emin olamıyorsunuz, değil mi?
O yüzden size bir erkeğin anlattığı bir hikâyeyi anlatmak istiyorum.
Bundan 2.500 yıl önce.
Doğru söylüyor muydu, siz karar verin.
Bu adamın adı Ezop’tu.
Hikâye, karınca ile ağustosböceği hakkında.
Yaz mevsimi. Ağustosböceği günlerini şarkı söyleyerek, dans ederek ve güneşin tadını çıkararak geçiriyor. Tıpkı çoğumuzun yapacağı gibi.
Bu sırada karınca bütün mevsim boyunca sıkı çalışıyor, kış için saklamak üzere yuvasına yiyecek taşıyor.
Kış geldiğinde ağustosböceğinin hiç yiyeceği kalmıyor. Üşüyor ve açlıktan kıvranıyor. Bir şeyler yemek için karıncadan yardım istemeye gidiyor.
Ama karınca, tam bir keyif kaçıran olarak, şöyle diyor:
“Bütün yaz ne yaptın? Hadi, git dans et.”
Böylece kesinlikle bir başka keyif kaçıran olan Ezop, zihnimize şu fikri yerleştirmiş oldu:
Eğlenmeyi ve hayatın tadını çıkarmayı seçersen, bedelini sonra ödersin.
Bu fikir öyle büyük bir fenomene dönüştü ki artık bir adı bile var:
Dinlenme suçluluğu.
Dinlenme suçluluğu, üretken olmayı bırakıp rahatlamaya çalıştığınızda ortaya çıkan kaygı ya da utanç hissidir. İçinizde, başka bir şey yapmanız gerektiğini söyleyen o rahatsız edici duyguyu bırakır.
Elbette bu suçluluğun tek sorumlusu Ezop değil.
Hadi hepsini sıralayalım.
Sosyal medya.
Bu salonda Instagram’ı olmayan var mı?
O zaman herkesin hayatının internette ne kadar harika göründüğünü biliyorsunuzdur.
Herkes çok mutlu ve çok meşgul. Herkes bir şeyler yapıyor.
Siz de geride kaldığınızı hissediyorsunuz.
Havuz kenarında sevdiğiniz insanla mutlu bir şekilde uzanmış, hayalinizi yaşadığınızı düşünüyorsunuz. Sonra Instagram’ı açıp başka birinin daha iyi bir hayal yaşadığını görüyorsunuz.
Birden hayatınızın güncellenmesi gerektiğini hissediyorsunuz.
Bir de “hustle culture” var.
Modern kültür, “Her şeyi yapabilirsin,” gibi sloganları seviyor.
Bu yüzden yeterince sıkı çalışırsanız daha iyi bir vücuda sahip olabileceğinize, daha iyi bir anne olabileceğinize, işinizde daha iyi performans gösterebileceğinize, daha iyi bir araba alabileceğinize, daha iyi yemek yapıp daha iyi fotoğraflar çekebileceğinize inanıyorsunuz.
Size sınırsız bir potansiyeliniz olduğu söylendiği için dinlenmeyi seçmek, kendi yeteneğinizi boşa harcamak gibi hissettirmeye başlıyor.
Bu da suçluluğa dönüşüyor.
Artık bir patrona bile ihtiyacınız yok.
İçinizdeki ses artık sizin patronunuz. Her zaman daha fazlasını yapmanızı istiyor.
Aileniz.
Onları suçlamıyoruz. Ama durumu anlamaya çalışalım.
Sizden yüksek beklentileri olduysa ve iyi performans gösterdiğinizde size biraz daha fazla sıcaklık gösterdilerse, muhtemelen zihninize şu tohumu ektiler:
Değeriniz, performansınıza eşittir.
Performans gösterdiğimde seviliyorum. Durduğumda sevgi kayboluyor.
Zamanla bu düşünce otomatik hâle geliyor.
Bu odanın içinde de var.
Sizsiniz.
Mükemmeliyetçiyseniz, yani çok yüksek standartlarınız varsa, dinlenmek size tembellik gibi gelebilir. Bu da dinlenmekten kaçınmanıza neden olabilir.
Bana anlayışla bakan pek çok kişi görüyorum.
Dinlenme suçluluğunun o pek de dost canlısı olmayan hayaleti muhtemelen sizi de takip ediyor.
Havuz barındaki mojitonuzun tadını doğru düzgün çıkaramıyorsunuz, çünkü o hayalet kulağınıza şöyle fısıldıyor:
“Seni tembel!”
Ama size iyi bir haberim var.
Erkeklerin anlattığı hikâyelere inanmanın ne kadar zor olduğundan bahsettiğimizi hatırlıyor musunuz?
Çünkü bazen yalan söylüyorlar.
Her zaman değil tabii.
Ama bazen.
İşte Ezop da yalan söylemiş.
Çünkü bize hikâyenin devamını anlatmamış.
Gerçeği anlatayım.
Bir kadından dinleyin.
Karınca aslında bir işkolikti.
Kışın aç kalmaktan korktuğu için durmadan çalışıyordu.
Yani bir kaygı sorunu vardı. Yalnızca bunun farkında değildi.
Dinlenmeden çalıştı ve bu durum tükenmişliğe yol açtı.
Sonra tükenmişlik depresyona dönüştü ve çalışmayı tamamen bırakmak zorunda kaldı.
O kadar depresyondaydı ki yemek yemeyi tamamen bıraktı. Yuvasına taşıdığı bütün yiyecekleri ağustosböceğine göndermek zorunda kaldı.
O kış zavallı karıncaya antidepresan verildi ve terapiye başlaması gerekti.
Terapisti ona işten biraz izin almasını ve Fethiye’de tatile çıkmasını söyledi.
Bunu istemiyoruz, değil mi?
Fethiye kısmı hariç tabii.
O hâlde şunu anlamamız gerekiyor:
Dinlenmek bir lüks değildir. Bir ihtiyaçtır.
Gerçekten öyledir.
Bunu size kanıtlayayım ki o hayalet bir daha size tembel olduğunuzu söylediğinde ona susmasını söyleyebilin.
Uyanık ve meşgul olduğunuz sırada beyniniz atık üretir. Bunun bilimsel adı beta-amiloiddir ve Alzheimer ile bağlantılıdır. Bu atıkları temizleyen sistem ise derin dinlenme sırasında çalışır.
Bu yüzden havuz kenarında kestirmek tembellik değildir. Derin dinlenme, zihnin ve bedenin ihtiyaç duyduğu yenilenme alanını yaratır. Temelde bir sağlık inzivasındasınız.
Dinlenmek stres hormonlarınızı düşürür.
Sürekli çalışmak sizi “savaş ya da kaç” modunda tutar: hızlı kalp atışı, yüksek tansiyon ve durmadan salgılanan kortizol.
Gerçek dinlenme ise sizi “dinlen ve sindir” moduna geçirir.
Bu da her şey dâhil bir tatilde yenen öğle yemeğinden sonra son derece gereklidir.
Dinlenmek kalbinizi ve bağışıklık sisteminizi korur.
Araştırmalar hiç tatil yapmamayı daha yüksek kalp hastalığı ve erken ölüm riskiyle ilişkilendiriyor.
Yani tatil, kelimenin tam anlamıyla hayatınızı kurtarıyor.
Dikkat de tıpkı bir kas gibidir.
Yorulur.
Partneriniz biraz uzun konuştuğunda ona dikkat etmekte zorlanabilirsiniz.
Şu anda beni dinlerken sizin de dikkatiniz yoruluyor olabilir.
İşte konuşmamın hemen ardından yoga dersi yapmamızın nedeni tam olarak bu.
Dikkatinizin dinlenmeye ihtiyacı var.
Tükenmişlik doğrudan dinlenmemekten gelir.
Ve asıl önemli olan şu:
Yalnızca fiziksel olarak durmak yeterli değildir.
Zihinsel olarak da kapanmanız gerekir.
“Yalnızca bir tane hızlı e-posta,” dersiniz ve bütün toparlanma süreci bozulur.
İşin ironik tarafı şu:
Dinlenmek aslında sizi daha üretken yapar.
Bir problemden biraz uzaklaşın, zihninizin dolaşmasına izin verin ve onu daha hızlı çözersiniz.
Aşırı çalışma zamanla size giderek daha az şey kazandırır.
Dinlenmek üretkenliğin düşmanı değildir.
Onun yakıtıdır.
Tek cümleyle söylemek gerekirse:
Dinlenmeyi atlarsanız bütün sistem çöker.
Bu nedenle dinlenmeyi çok ama çok ciddiye almalıyız.
Tatildeyken hiçbir şey yapmanız kesinlikle çok önemlidir.
Kesinlikle hiçbir şey.
Peki ama nasıl?
Neyse ki dört gündür bu oteldeyim.
Elbette tamamen bilimsel araştırma amacıyla.
Ve yalnızca sizin için bir “hiçbir şey yapmama listesi” hazırladım.
Bugün lütfen yapılacaklar listenizi bir kenara bırakın ve yepyeni hiçbir şey yapmama listenizi elinize alın.
YouTube’da bir makyaj videosu bulun ve akşam yemeği için kendinizi baştan yaratın.
Evde asla cesaret edemeyeceğiniz bir saç modeli deneyin.
Baştan aşağı hazırlanın.
Mankenmişsiniz gibi davranın.
Bir fotoğraf çekimi yapın.
Kızınıza, eşinize, sevgilinize ya da tripodunuza 200 fotoğraf çektirin.
Birini seçin.
Onu yeni profil fotoğrafınız yapın.
Kendinize sahte bir geçmiş uydurun ve bunu barda tanıştığınız bir yabancı üzerinde deneyin.
Kendi ülkenizde eski bir oyuncu olduğunuzu söyleyin.
Hikâyeye sonuna kadar bağlı kalın.
Endişelenmeyin.
Kimsenin gerçekte kim olduğunuz hakkında hiçbir fikri yok.
Türkiye’de olan Türkiye’de kalır.
Paralel bir evrendeki hayatınızın tadını çıkarın.
Eminim yeni arkadaşınız da bundan keyif alacaktır.
Öğle yemeğinde dondurma, meyve ya da istediğiniz herhangi bir şeyi alın ve kendi tatlınızı yapın.
Tatlınıza kendi adınızı verin ve dünyayla paylaşın.
Havlu origamisi yapın.
İnternetten kısa bir eğitim videosu izleyin ve kuğu katlamayı deneyin.
Ya da bir fil.
Neden diye sormayın.
Sizi gülümsetecekse neden olmasın?
İçinizdeki çocuğa bir isim verin ve o ne istiyorsa yapın.
Tatilde kaloriler sayılmaz.
Bu bilim.
Tatlıyla başlayın ve kendinizi durdurmayın.
Su kaydıraklarına gidin.
Trambolinde zıplayın.
Sizi kim yargılayacak?
Eski bir oyuncusunuz, hatırladınız mı?
Gün batımını kaydetmeden izleyin.
Radikal, biliyorum.
Sadece gözlerinizle.
Sanki 1994 yılındaymış gibi.
Hamama gidin ve kendinizi yıkayın.
Acele etmeyin.
Bir partneriniz varsa birbirinizi yıkayın.
Bu bir bağ kurma biçimidir.
Maymunların birbirini temizlemesi gibi.
Birbirinize masaj yapın.
Hamamda ya da odanıza döndüğünüzde.
Size kalmış.
Havuz alanına gidin ve spor salonuna bakan bir şezlong bulun.
Orada antrenman yapan insanlara bakın ve koşu bandında acı çeken kişinin siz olmadığını düşünerek sessizce şükredin.
Bir kahve alın ve sahil boyunca yürürken yavaşça için.
Hangi ülkede olduğunuzu unutana kadar denizde süzülün.
Bir erkek arkadaşınız ya da eşiniz varsa onu berbere gönderin.
Çocuklarınız varsa onları da yanında gönderin.
O, kulaklarını Türk usulü ağda yaptırırken siz de kendinize ayırdığınız zamanın tadını çıkarın.
Bir masaj olabilir.
Bir içki olabilir.
Herhangi bir şey olabilir.
Ama yalnızca siz.
Bir kitap okuyun.
Yalnızca hoşunuza gittiği için.
Kişisel gelişim olmasın.
Saf kurgu.
Türkçeden üç kelime öğrenin ve kullanmayı deneyin.
Personel, denediğiniz için sizi sevecektir.
Şehirdeki hâlinize, yani evde sizi bekleyen o stresli kişiye bir mektup yazın.
Ona rahatlamasını hatırlatın.
Zavallıcık.
Son olarak ailenize başınızın ağrıdığını söyleyin.
Gölgede bir yer bulun.
Ve kendinizi öyle kararlı bir uykuya bırakın ki personelden biri gelip iyi olup olmadığınızı kontrol etsin.
İşte listeniz.
Size kesinlikle hiçbir şey yapmamanızı hatırlatan koca bir liste.
Hepsini tamamlayın ve tebrikler:
Resmen üretken olmayı başaramadınız.
Sizinle gurur duyuyorum.
Sizi bırakmadan önce size bir Türkçe kelime vermek istiyorum.
Hediye olarak.
Bu kelime:
Keyif.
Çevirmesi neredeyse imkânsızdır.
Yalnızca “rahatlamak” değildir.
Yalnızca “mutlu olmak” da değildir.
Keyif, güzel bir anın yarattığı o derin, sıcak ve yavaş histir.
Başka hiçbir yerde olmanız gerekmiyordur.
Güneş batarken içilen soğuk bir içecek.
Önünüzde deniz.
Sevdiğiniz insanlarla aptalca bir şakaya gülmek.
İngilizcede bu kelimenin tam bir karşılığı yok.
Belki de bu, Batı’nın nasıl yaşadığı hakkında her şeyi anlatıyordur.
Unutmayın:
Ezop bir yalancıydı.
Onu dinlemeyin.
Karınca olmayın.
Zaten çok uzun süredir karıncaydınız.
Çok fazla şeyi ve çok fazla insanı taşıdınız.
Bu güzel otelde, Fethiye’de, bırakın otel karınca olsun.
Siz ağustosböceği olun.
Şarkı söyleyin.
Dans edin.
Güneşin altında oturun.
Kendi adınızı verdiğiniz tatlıyı yiyin.
Çünkü karıncanın hiçbir zaman öğrenemediği sır şuydu:
Ağustosböceği tembel değildi.
Yalnızca daha akıllıydı.
Yapabildiği sürece hayatın tadını çıkardı.
Ve gerçekten düşündüğünüzde, tadını çıkarmıyorsanız yaşamanın ne anlamı var?
Geldiğiniz için teşekkür ederim.
Lütfen suçluluğu bırakın ve bugün kendinizi “keyfe” teslim edin.
Ve lütfen, bilim adına, kesinlikle hiçbir şey yapmayın.
Deniz Dülgeroğlu
